16 Eylül 2026
Devlet Sıhhi ve Epidemiyolojik Gözetim Merkezi’nin bildirdiğine göre, 2026’nın başından bu yana Kırgızistan’ın Bişkek kentinde, biri ölümcül olmak üzere beş botulizm olgusu tespit edildi.
2025 yılında Bişkek’te botulizm kaynaklı dört gıda zehirlenmesi olgusu kaydedilmişti. Geçen yılki zehirlenmelerin temel nedeni, karışık sebze salataları ve “lecho” sosları gibi ev yapımı konserve ürünlerin tüketilmesiydi.
Ağustos ve Eylül ayları, geleneksel olarak evde konserve yapım mevsimi kabul edilir. Bişkek Devlet Sıhhi ve Epidemiyolojik Gözetim Merkezi uzmanları, botulinum toksini içeren ürünlerin renk, koku veya tatlarından her zaman ayırt edilemeyeceği konusunda uyarıyor. Evde konserve yapımı sürecinde, sterilizasyon ve hava sızdırmazlığı sağlama koşulları genellikle endüstriyel üretim standartlarını karşılamamaktadır.
Botulizme neden olan bakterilerin sporları toprakta yaygın olarak bulunur ve sebzeler ile diğer ürünlere bulaşabilir. İşlem süreci yeterince titiz yürütülmediğinde, bu sporlar sıkıca kapatılmış kavanozların içinde kalabilir.
Oksijensiz ortamda, botulinum toksininin oluşumu için uygun koşullar meydana gelir. Botulizme çoğunlukla ev yapımı mantar ve sebze konserveleri neden olsa da hastalık, kurutulmuş ve tütsülenmiş çeşitler de dahil olmak üzere, bu toksini içeren et ürünleri ve balık tüketimi sonucunda da ortaya çıkabilir.
Botulizmin ilk belirtileri genellikle kontamine gıdanın tüketilmesinden 12-36 saat sonra ortaya çıkar; ancak bazı durumlarda belirtiler daha geç, hatta 8-10 gün sonra da görülebilir.
Başlangıç aşamasında belirtiler arasında mide bulantısı, ishal, şişkinlik ve gaz şikayetleri yer alabilir. Hastalık ilerledikçe sinir sistemi etkilenir; göz kapağı düşüklüğü, göz bebeklerinde büyüme, çift görme ile konuşma ve yutkunma güçlüğü gibi semptomlar ortaya çıkabilir. Ağır vakalarda solunum ve kalp kaslarında felç gelişebilir ve bu durum ölümle sonuçlanabilir.
Hastalığın ilk belirtileri görüldüğünde, durumun kendiliğinden düzelmesini beklememek önemlidir. Bir doktora zamanında başvurmak, doğru teşhis ve antitoksin kullanımı da dahil olmak üzere özel tedavi yöntemleri, ciddi sonuçların önlenmesini sağlayabilir.
Uzmanlar, ev yapımı konservelerin hazırlanması ve sterilizasyonuyla ilgili kurallara titizlikle uyulmasını ve güvenilir olmayan kaynaklardan konserve ürün satın alınmamasını tavsiye etmektedir. Mağazalardan alışveriş yaparken, ambalajın durumuna ve şişkinlik gibi hasar belirtilerinin bulunup bulunmadığına dikkat etmek önemlidir.
Özellikle çocukların ve yaşlıların beslenmesinde konserve ürünlere, mantarlara ve kurutulmuş balıklara bilhassa dikkat edilmelidir.