11 Kasım 2026
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), nesli tehlike altındaki türlerin yer aldığı “kırmızı liste”sini güncellemeye hazırlanırken, bilim insanları bir salgının gerçek bilançosunu hesaplamanın neden bu kadar zor olduğunu açıklıyor.
Her şey kahverengi korsan martılarıyla (brown skuas) başladı. 2023 yılında Güney Georgia adlı sub-Antarktik adasına ulaşan göçmen deniz kuşları, beraberlerinde ölümcül bir “yolcu” getirmişlerdi. Birkaç ay içinde, üremek için kıyıya çıkan güney deniz filleri hastalandı. Anne foklar ve yeni doğan yavrular halsiz düşüp titremeye başladılar; birçoğu nefes almakta güçlük çekiyordu. Ardından, son derece bulaşıcı kuş gribi virusunun (H5N1) neden olduğu korkunç bir kitlesel ölüm olayı yaşandı.
2025 yılına gelindiğinde Güney Georgia’da 53 000’den fazla dişi deniz fili ölmüştü. Bilim insanlarına göre bu durum endişe vericiydi, çünkü ada dünya genelinde üreyen deniz fili popülasyonunun yarısından fazlasına ev sahipliği yapıyordu.
İlk olarak 2021 yılında kuzey yarımkürede yayılmaya başlayan kuş gribi virusunun son derece bulaşıcı ve ölümcül bir varyantı, bugün güney fil foklarının beş ana popülasyonundan dördüne sıçramış durumdadır. Güney Atlantik’teki bazı kolonilerde yeni doğan yavruların %90’ından fazlası ve yetişkin dişilerin yaklaşık yarısı hayatını kaybetti.
Birleşmiş Milletler’e bağlı kuş gribi ve yaban hayatı çalışma grubunun koordinatörü Ruth Cromie, “Bu, yaban hayatı için tam bir korku senaryosu,” diyor ve ekliyor: “Ölümlerin boyutu kesinlikle daha önce görülmemiş düzeyde.”
Nisan ayında yaşanan bu kitlesel ölümler, yaban hayatındaki türlerin neslinin tükenme riskini değerlendiren küresel otorite IUCN’in, güney deniz filinin koruma statüsünü “asgari endişe” kategorisinden “hassas” kategorisine iki basamak birden düşürmesine yol açtı.
Bu, bir türün neslinin tükenme riskinin doğrudan H5N1 virusu nedeniyle yükseltilmesinin ilk örneğiydi.