4 Kasım 2026
Epidemiyoloji ve Klinik Spektrum
Respiratuvar sinsityal virus (RSV), sonbahar ve kış aylarında sık görülen, hafif üst solunum yolu infeksiyonlarından ağır pnömoniye kadar geniş bir klinik spektrumda seyreden önemli bir solunum yolu patojenidir.
Hastane yatışları: ABD’de ≥65 yaş erişkinlerde RSV’ye bağlı yıllık yaklaşık 60 000-160 000 hastane yatışı tahmin edilmektedir.
Mortalite: Aynı yaş grubunda RSV’ye bağlı yıllık ölüm sayısının yaklaşık 6000-10 000 olduğu tahmin edilmektedir
Özellikle ≥65 yaş bireylerde, KOAH, kalp yetmezliği, diyabet gibi komorbid hastalığı olanlarda, immünosupresif kişilerde ve bakım evinde yaşayanlarda hastalık daha ağır seyretmekte ve mortalite riski artmaktadır. Erişkin popülasyonda risk, özellikle 75 yaş üzerinde belirgin olarak artmaktadır. RSV’nin ≥65 yaş erişkinlerde influenza ile benzer hastalık yüküne sebep olduğu Amerika Hastalık Kontrol merkezi (CDC) ve ülke verileriyle gösterilmiştir.
Bulaşma ve Klinik Bulgular
Hastalık başlıca damlacık yoluyla, daha az sıklıkla kontamine sekresyonlar veya yüzeylerle temas sonucu bulaşır. İnkübasyon süresi 4-6 gündür. Bulaştırıcılık genellikle 3-8 gün sürmekte olup, semptomların başlamasından 1-2 gün önce başlayabilir. Yaşlı veya immünosupresif hastalarda bulaştırıcılık 4 haftaya kadar uzayabilir.
Klinik tablo ateş, öksürük, halsizlik, burun akıntısı ve hışıltılı solunum ile karakterizedir. Yaşlı bireylerde dispne, göğüs ağrısı ve deliryum gibi atipik bulgular da görülebilir.
Tanı
Hızlı antijen testlerinin erişkinlerde duyarlılığı düşüktür. Altın standart yöntem nazofaringeal sürüntü örneğinden RSV PCR testidir. Yaşlı hastalarda viral yük düşük olabileceğinden PCR duyarlılığı da sınırlı olabilir. Bu nedenle özellikle klinik şüphe varlığında alt solunum yolu örneklerinin çalışılması önerilmektedir.
Tedavi
Tedavi esas olarak destekleyici ve semptomatiktir. Antiviral ajan ribavirinin, hematolojik malignite veya kemik iliği nakli gibi yüksek riskli immünosupresif erişkinlerde pnömoni ve mortaliteyi azaltabileceğine dair sınırlı sayıda çalışma mevcuttur; bu nedenle kullanım hasta özelinde değerlendirilmelidir.
Korunma ve Aşılama
Tüm solunum yolu viruslarında olduğu gibi el hijyeni, maske ve fiziksel mesafe önlemleri korunmada önemlidir. Bununla birlikte, 2023 yılında onaylanan rekombinant protein temelli aşılar ve sonrasında onaylanan mRNA temelli aşı ile etkin bağışıklama mümkün hale gelmiştir.
Faz 3 çalışmalarında, 60 yaş ve üzerindeki bireylerde ilk sezonda alt solunum yolu infeksiyonlarını önlemede, aşıya ve sonlanım noktası tanımına göre yaklaşık %65-85 etkinlik bildirilmiştir. Komorbiditesi olan hastalarda da birçok çalışmada etkinlik gösterilmiştir; immünosupresif hastalarda etkinlik verileri ağırlıklı olarak gözlemsel olup, bu hasta grubunda immün olduğunu gösteren veriler de bulunmaktadır.
RSVPreF3 aşısında tek dozun etkinliği randomize kontrollü çalışmada üç RSV sezonu boyunca izlenmiş, kümülatif etkinlik %62.9 bulunmuş, üçüncü sezonda ise %48’e gerilemiştir. RSVpreF aşısı için gözlemsel çalışmalar ≥60 yaşta hastane ve acil başvurularına karşı en az üç sezon koruma sağladığı bildirmiştir. mRNA aşısında CDC, etkinliği ilk 4 ayda yaklaşık %80, 12 ayda %56 ve 18 aya kadar %34 olarak vermektedir. Tüm aşılarda koruyuculuk zamanla azalmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, kişilere yılın herhangi bir zamanında aşı önerilebilir. Diğer yandan Kuzey Yarımküre’de, RSV sezonunun genellikle Ekim ayında başladığı ve Ocak ayında pik yaptığı göz önünde bulundurularak, bağışıklamanın bu döneme girmeden önce sağlanması önemli klinik fayda sağlayacaktır.
Aşının ≥60 yaş erişkinlerde uygulanması için CDC önerisi, başlangıçta ortak karar verme biçimindeydi; 2024’te ≥75 yaş tüm erişkinler ile riskli 60-74 yaş grubuna doğru daraltıldı. ACIP, Nisan 2025’te ağır RSV hastalığı açısından yüksek risk grubunda olan 50-59 yaş erişkinler için de tek doz aşı önerdi ve bu öneri Haziran 2025’te CDC tarafından benimsendi. Böylece güncel CDC önerisi, ≥75 yaş tüm erişkinlere ve ağır RSV hastalığı açısından yüksek riskli 50-74 yaş erişkinlere tek doz şeklindedir.
Ülkemiz için Öneriler
75 yaş ve üzeri herkese ve şiddetli RSV infeksiyonu açısından yüksek riskli olan 50-74 yaş arası erişkinlere RSV aşısı yapılması önerilmektedir
Yüksek risk grubu, CDC/ACIP tanımına göre 50-74 yaş arası erişkinlerden aşağıdakiler olarak belirtilmektedir:
- Kronik kardiyovasküler hastalık (kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, konjenital kalp hastalığı; izole hipertansiyon hariç),
- Kronik akciğer/solunum yolu hastalığı (KOAH, amfizem, astım, interstisyel akciğer hastalığı, kistik fibrozis),
- Son dönem böbrek hastalığı veya diyaliz bağımlılığı,
- Böbrek hastalığı, nöropati, retinopati gibi organ hasarı ile komplike veya insülin/SGLT2 inhibitörü gerektiren diyabet,
- Solunum yolu temizliğini bozan veya solunum kası zayıflığına yol açan nörolojik/nöromüsküler hastalık (inme sonrası disfaji, ALS, musküler distrofi gibi),
- Kronik karaciğer hastalığı (ör. siroz),
- Kronik hematolojik hastalık (orak hücre hastalığı, talasemi),
- Ağır obezite (BMI ≥40),
- Orta veya ağır immünsüpresyon,
- Huzurevi veya uzun süreli bakım kuruluşlarında yaşayanlar,
- Hekimin ağır hastalık riskini artıracağını değerlendirdiği diğer kronik durumlar veya risk faktörleri (frajilite gibi).
- Gebe kadınlara, gebeliğin 32. ila 36. haftaları arasında, Eylül ile Ocak ayları arasında, yenidoğanı RSV ilişkili alt solunum yolu hastalığından korumak amacıyla tek doz maternal RSV aşısı (gebelikte kullanımı onaylı bivalan preF aşısı) önerilmektedir. Şu aşamada bir gebeliğinde RSV aşısı olan bir birey için diğer gebeliklerinde ek doz önerisi bulunmamaktadır.
KLİMİK Derneği Erişkin Bağışıklaması Çalışma Grubu (EBÇG)
Kaynaklar:
- Havers F. Burden in Older Adults. CDC, FDA VRBPAC toplantısı, 28 Şubat 2023. https://www.fda.gov/media/165732/download
- Papi A, et al. Respiratory Syncytial Virus Prefusion F Protein Vaccine in Older Adults. N Engl J Med 2023. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2209604
- Ison MG, et al. Efficacy, safety, and immunogenicity of the AS01E-adjuvanted RSVPreF3-based vaccine over three RSV seasons in adults ≥60 years. Lancet Respir Med 2025. https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600%2825%2900048-7/abstract
- Walsh EE, et al. Efficacy and Safety of a Bivalent RSV Prefusion F Vaccine in Older Adults. N Engl J Med 2023.
- RSV Vaccine Guidance for Adults. https://www.cdc.gov/rsv/hcp/vaccine-clinical-guidance/adults.html
- Nellore A, et al. IDSA 2025 guidelines on the use of vaccines for the prevention of seasonal COVID-19, influenza, and RSV infections in immunocompromised patients. Clin Infect Dis 2026. doi:10.1093/cid/ciag117
- Akdemir, İ., Özger, H. S., Hocagil, T. A., Kayaaslan, B., Alay, H., Top, Ö. Ö., … & Şenol, E. (2026). Comparison of clinical outcomes associated with RSV and influenza infections in adults: a multicenter study from Türkiye (for AP-TR). International Journal of Infectious Diseases, 109071.