3 Kasım 2026
Güvenilir uzmanlardan gelen doğrulanmış bilgiler; halkın ve hükümetlerin, hızla yaşanan değişimler ve giderek artan karmaşıklıklar karşısında yolunu bulabilmesi için hayati önem taşır.
Bilim insanları için demokrasi üzerine düşünmek, yaptıkları çalışmalardan uzak bir konu gibi görünebilir. Oysa dünyanın dört bir yanında hükümetler; akademik özgürlükleri kısıtlıyor, hangi araştırmaların finanse edileceği ve bu araştırmaları kimlerin yürüteceğiyle ilgili kararlara müdahale ediyorlar. Hatta bazı bilim insanları, siyasi saiklerle yapılan müdahalelerle ve saldırılarla karşı karşıya kalıyor.
Avrupa Komisyonu Baş Bilimsel Danışmanlar Grubu üyeleri olarak, bu endişe verici durumun acilen ele alınması gerektiğine inanıyor ve bilim insanlarının sesinin duyurulmasını sağlamak gibi bir sorumluluğumuz olduğunu düşünüyoruz.
Bilim ve demokrasi genellikle birbirinden ayrı alanlar olarak görülür; bilim bir keşif, uzmanlık ve yenilik kaynağı; demokrasi ise kurumlar, kurallar ve prosedürlerden oluşan bir yapı olarak ele alınır. Ancak gerçekte bu ikisi birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.
Bilim, demokrasinin temel dayanaklarından biridir. Giderek karmaşıklaşan ve hızla değişen bir dünyada insanlar; bilinçli kararlar verebilmek için doğrulanmış bilgilere ve bağımsız bilgi kaynaklarına erişime ihtiyaç duyarlar. Araştırmalar; güvenilir kanıtlar üreterek ve eleştirel sorgulamayı teşvik ederek bu sürece katkıda bulunur; böylece farklı görüşlerin tartışılmasına olanak tanır ve toplumların deneyimlerinden ders çıkarabileceği koşulları yaratır.
Mayıs ayında, Avrupa Komisyonu’nun Girişimler, Araştırma ve İnovasyondan Sorumlu Üyesi Ekaterina Zaharieva, bizden bilimin Avrupa Birliği’nin demokratik işleyişini ve dayanıklılığını nasıl güçlendirebileceği konusunda tavsiyelerde bulunmamızı istedi.
Bu süreçten bağımsız olarak, burada bilimin demokrasiyi desteklediği üç temel sütunu ortaya koyuyoruz: ortak olgusal temeller oluşturmak, kurumlara duyulan güveni desteklemek ve değişen koşullara yanıt olarak politikaların ve organizasyonların uyarlanmasını sağlayacak araçlar sunmak.