“Viral Hepatitler Önlenebilir ve Tedavi Edilebilir İnfeksiyonlardır.
Haydi Onu Bitirelim”
Hepatit, çeşitli virus, bakteri gibi mikroorganizmaların ve/veya bazı toksik maddelerin neden olduğu bir karaciğer inflamasyonudur. Karaciğerde önemli düzeyde hasara neden olan hepatit viruslarının beş türü (Hepatit A, B, C, D ve E) arasında en yaygın olanları B ve C’dir. Kronik hepatit B ve C, önlenebilir, tedavi edilebilir ve hepatit C örneğinde olduğu gibi iyileştirilebilir olmalarına rağmen, sessizce karaciğer hasarına ve kansere neden olabilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün 2024 Küresel Hepatit Raporu’na göre dünya genelinde 287 milyon insan kronik hepatit B veya C ile yaşamaktadır. Hepatit B ile infekte annelerden doğan bebeklerin yalnızca %45’i doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde hepatit B aşısı olmuştur ve 2024 yılında 1.3 milyon insan kronik hepatit B ve C’den hayatını kaybetmiştir.
Viral hepatitlerle ilgili farkındalığın artırılması amacıyla Hepatit B yüzey antijenini saptayan ve HBV aşısını da geliştirerek 1976’da Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün sahibi olan Dr. Baruch Blumberg’in doğum günü “28 Temmuz Dünya Hepatit Günü” olarak tanımlanmıştır. Hepatitin elimine edilmesinin ve karaciğer kanserinin önlenmesinin önündeki mali, sosyal ve —damgalama dahil— sistemik engellerin kaldırılmasına vurgu yapmak üzere Dünya Sağlık Örgütü 2026 yılının temasını “Hepatit: Haydi onu bitirelim (Hepatitis: Let’s breat it down) ” olarak belirlemiştir.
Tema, insanların hayatlarını kurtarabilecek hizmetlere erişimini engelleyen bariyerleri ortadan kaldırmaya yönelik bir çağrıdır. Viral hepatit, dünya çapında önlenebilir hastalık ve ölümlerin önemli bir nedeni olmaya devam etmektedir. Böylece bir halk sağlığı sorunu olan viral hepatitin 2030 yılına kadar sona erdirilmesine yönelik “hastalığın bitirilmesi” gerektiğini hatırlatmaktadır.
Etkili aşılar, tanı yöntemleri ve tedaviler mevcut olmasına rağmen, viral hepatit karaciğer hastalığı ve karaciğer kanserinin önde gelen nedenlerinden biri olmaya devam etmekte ve her gün binlerce önlenebilir ölüme yol açmaktadır. Güncel verilerde kronik hepatit C açısından damardan madde kullananlar, hapishanede yaşayan kişiler ve göçmenler yüksek riskli grupları oluşturmaktadır. Hepatit C’de kür tedavi mümkün iken yüksk riskli kişlerde tekrarlayan infeksiyonlar gelişebimektedir. Bu gruplarda sık taramalar önerilmektedir.
Delta hepatit olarak bilinen hepatit D, hepatit B ile infekte kişilerde ko-infeksiyon veya süper infeksiyon olarak görülmektedir. Hepatit D tedavi alanı hızla gelişmekte olup, bazı yeni ajanlar olumlu sonuçlar göstermektedir. 2023 yılında, günde bir kez deri altı enjeksiyon yoluyla verilen bir giriş inhibitörü olan Bulevirtid, Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından kompanse karaciğer hastalığı olan yetişkinlerde kronik HDV tedavisi için onay almıştır.
KLİMİK Derneği Viral Hepatit Çalışma Grubu olarak, 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü’nde, sizlere güncellenen bu hedefleri anımsatmak ve viral hepatitlerin de önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu tekrar vurgulamak isteriz. Viral hepatit tanı ve tedavisi ile uğraşan tüm hekimlere çok önemli görevler düşmektedir.
Hastaları saptamak için riskli gruplarda hepatit taramaları yapılmalıdır. Riskli gruplar;
Hepatit C için;
- HCV’nin taranmaya başlanmasından önce (1996) kan ve kan ürünleri almış ya da organ nakli yapılmış kişiler
- Halen ya da eskiden damar içi madde ve intranazal kokain bağımlısı olanlar
- HCV-pozitif kanla temas eden sağlık çalışanları
- HIV-pozitif olanlar
- Karaciğer testlerinde açıklanamayan anormallikleri (ya da karaciğer hastalığı) olanlar
- HCV-pozitif anneden doğan çocuklar
- Uzun süredir hemodiyalize girenler
Hepatit B için;
- HBsAg‐pozitif kişilerle aynı evde yaşayanlar ve cinsel partnerleri
- Yüksek veya orta düzey HBV prevalansı olan bölgede doğanlar
- Anne ve babası yüksek HBV endemisi olan bölgede doğmuş olan ve bebeklikte aşılanmamış kişiler
- HBsAg‐pozitif kişilerle aynı evde yaşayanlar ve cinsel partnerleri
- Damar içi ilaç kullananlar
- Birden fazla cinsel partneri olan veya cinsel yolla bulaşan bir hastalık öyküsü olanlar
- Cezaevinde kalan tutuklular
- ALT ve AST düzeyleri kronik olarak yüksek kişiler
- HCV ya da HIV ile infekte kişiler
- Hemodiyaliz hastaları
şeklinde özetlenebilir.
KLİMİK Derneği Viral Hepatit Çalışma Grubu, dört yüze yakın hekim üyesiyle KLİMİK Derneği çatısı altında çalışmalarını giderek artan bir ivme ile yürütmektedir. VHÇG olarak, her yıl olduğu gibi, 2026 Dünya Hepatit Günü’nde de bireysel çabanın önemini vurgulamak, hastaların bulunması ve toplumun farkındalığının artırılması konusunda iş birliği içinde çalışmanın gerekliliğini “Haydi onu bitirelim” diyerek yeniden anımsatmak isteriz.
KLİMİK Derneği Viral Hepatit Çalışma Grubu