16 Mart 2026
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi (DSÖ/Avrupa), 15 Mart 2026 Uzun COVID Farkındalık Günü vesilesiyle, uzun COVID konusundaki yanlış inanışları çürütmeyi amaçlayan sekiz mesajı hatırlattı.
COVID-19 sonrası durum olarak bilinen uzun COVID hakkındaki yanlış inanışlar nedeniyle tanı, önleme, bakım ve rehabilitasyon süreçlerindeki zorluklar devam ediyor.
Bu konudaki efsaneleri ve yanlış anlamaları çürütmek amacıyla, DSÖ/Avrupa, Avrupa Birliği’nin desteğiyle, kanıta dayalı bilgiler ve gerçek hasta öykülerinden yararlanan sekiz uzun COVID “efsane çürütücü” mesaj geliştirmiştir. Bu mesajlar, söz konusu yanlış inanışları açıklığa kavuşturmayı ve bilimsel olarak doğru bir anlayışı teşvik etmeyi amaçlamaktadır. İçerikler, bireyler ve kurumlar tarafından kolayca uyarlanıp paylaşılabilecek sosyal medya materyalleri şeklinde yayınlanmıştır.
Uzun COVID, ilk COVID-19 infeksiyonundan sonra en az iki ay boyunca devam eden ve fiziksel, bilişsel ve zihinsel sağlığı etkileyebilen; ayrıca günlük işlevselliği ve yaşam kalitesini potansiyel olarak olumsuz etkileyebilen bir dizi semptomu ifade eder.
Uzun COVID ile yaşayan kişilerin kesin sayısı belirsizliğini korurken, DSÖ Avrupa Bölgesi genelinde pandeminin ilk üç yılında (2020-2022) 36 milyondan fazla kişinin bundan etkilenmiş olabileceği tahmin edilmektedir. 2022 sonrasında COVID-19 testlerinin azalması ve sürveyansın düzensiz hale gelmesi nedeniyle, gerçek kümülatif sayının muhtemelen daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Ancak, ölçeğine rağmen, uzun COVID pandeminin en yanlış anlaşılan yönlerinden biri olmaya devam ediyor; efsaneler ve yanlış bilgiler çevrim içi ve çevrim dışı ortamlarda dolaşmaya devam ediyor.
Bu efsaneler soyut değildir. İnsanlara inanılıp inanılmamasını, nasıl tanı konduğunu, nasıl desteklendiklerini ve tedavi edildiklerini doğrudan etkiler ve zaten yaşamlarını değiştiren semptomlarla yaşayan kişiler üzerindeki damgalanmayı derinleştirir.
Uzun COVID hakkındaki yanlış inanışları çürütmeyi amaçlayan sekiz mesaj:
- Uzun COVID, COVID’e maruz kalan herkesi etkileyebilir. Genç ve sağlıklı olmak, uzun COVID’e karşı koruma sağlamaz.
- Uzun COVID gelişmesi için ağır hastalık geçirmiş olmanız ya da önceden var olan bir sağlık sorununuzun olması gerekmez.
- Uzun COVID, fiziksel ve bilişsel işlevleri etkileyebilen, kişinin günlük yaşamını ciddi biçimde kısıtlayabilen bir durumdur. Sadece “biraz yorgun olmak” değildir.
- Uzun COVID herkesin çalışma yaşamını ve genel iyilik hâlini olumsuz etkileyebilir. Bu durum “tembellik” ya da “çalışmamak için bir bahane” değildir.
- Uzun COVID 2–3 ay veya daha uzun süre devam eder; yani belirtiler “sadece birkaç hafta sürmez.”
- Uzun COVID gerçek bir sağlık durumudur. Stres, kaygı veya kötü ruh sağlığından kaynaklanmaz.
- COVID-19 aşıları uzun COVID riskini azaltır; ona neden olmaz.
- Uzun COVID ortadan kaybolmadı; yeni infeksiyonlar hala yeni olgulara yol açıyor. Bu durum “geçmişte kalmış bir şey” değildir.