11 Kasım 2025
Son birkaç on yılda Kanada, kızamık aşılama oranlarının o kadar düşmesine izin verdi ki, virus ülkede hızla yayıldı. Ülkedeki kızamık vaka sayısı nedeniyle Pan Amerikan Sağlık Örgütü Pazartesi günü (10 Kasım) Kanada’nın 1998’de elde etmek için çok uğraştığı kızamık eliminasyon statüsünü resmen iptal etti. Amerika’nın düşen aşılama oranları nedeniyle tekrar “kızamıklı” hale gelmesi, “ABD de 2000’den beri sahip olduğu kızamık eliminasyon statüsünü yakında kaybedebilir mi?” sorususunu akla getiriyor.
Kanada 12 Aydır Kızamık Salgınlarını Kontrol Altına Alamadı
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir ülke kızamık virusunun artık nüfus arasında dolaşmadığını açıkça gösterebildiğinde kızamığın o ülkeden elimine edilmesi gerektiğini düşünüyor. Bu kolay değil ve çok sayıda sürveyans bilgisinin toplanıp sunulmasını gerektiriyor. Kanada artık kızamığı elimine ettiğini iddia edemez.
Ekim 2024’ten bu yana, ülkede 12 aydan uzun süredir devam eden kızamık salgınları yaşanıyor. Bu bir yıllık süre, DSÖ’nün herhangi bir e-statü veya eliminasyon statüsüne “elveda” demesi için gereken eşiktir. Devam eden bu salgınlar, geçen yıl çoğunlukla Ontario ve Alberta’dan bildirilen 5000’den fazla kızamık vakasını içeriyor.
Kanada’da Kızamık Aşılama Oranları %95’in Altına Düştü
Kanada’nın bu acınası duruma nasıl geldiğini anlamak için, kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşılama oranlarındaki düşüşe bakmanız yeterli. Kanada Sağlık Bakanlığı verileri, 2019’dan 2022’ye kadar KKK aşılama oranının her yıl %89.5’ten %87.9’a, %84.5’ten %81.3’e hızla düştüğünü gösteriyor. Zaten %89.5 kızamık için sürü bağışıklığı eşiğinin oldukça altındaydı.
Sürü bağışıklığı eşiği, virusun yayılmaya devam edemeyeceği ve korumasız insanları kolayca infekte edememesi için toplumda tamamen bağışık olması gereken nüfus oranıdır. Kızamık için sürü bağışıklığı eşiği oldukça yüksektir: %95. Bunun nedeni, kızamık virusunun çok bulaşıcı olmasıdır. İnfekte bir kişi, 12-18 arasında kormasız insanı infekte edebilir.
Kızamık virusuna karşı bağışıklık kazanmanın sadece iki yolu vardır: kızamık infeksiyonu geçirmek veya aşı olmak. Kızamık eğlenceli bir hastalık olmadığı için ikincisi çok daha kolaydır. Birçok kişi hastalıktan tamamen kurtulabilse de, infekte olmak organlarınızla yani çok önemli organlarınızla rulet oynamaya benzer. ABD’de kızamığa yakalanan aşılanmamış kişilerin yaklaşık beşte biri hastaneye kaldırılmıştır. Kızamık, hayatı tehdit eden zatürre, beyinde şişme ve bağışıklık sisteminizin nasıl çalışacağını unuttuğu “bağışıklık amnezisi” gibi birçok kötü duruma yol açabilir.
Kanada, yeterince yüksek aşılama oranlarını koruyarak 27 yıl önce kızamık hastalığının ortadan kaldırıldığı bir statüye ulaştı. Fakat şimdi tüm bunlar geride kaldı. Geçtiğimiz yıl boyunca Alberta, vaka sayısının en yüksek olduğu eyalet oldu. Bu eyalet “kişisel özgürlükler adına aşı olmayın” argümanıyla Kanada’nın merkezinde bulunuyordu. Kanada halk sağlığı yetkilileri, bu argümana “belki de hepimizin birbirimize bağlı olduğumuz ve bu hastalıktan tekrar kurtulmak için birbirimize yardım edebileceğimiz” gerçeğiyle karşı koymaya çalışıyor.