{"id":6235,"date":"2023-09-27T19:15:12","date_gmt":"2023-09-27T16:15:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/?p=6235"},"modified":"2023-09-29T19:21:00","modified_gmt":"2023-09-29T16:21:00","slug":"covid-19-asisi-tartismalarina-iliskin-klimik-gorusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/covid-19-asisi-tartismalarina-iliskin-klimik-gorusu\/","title":{"rendered":"COVID-19 A\u015f\u0131s\u0131 Tart\u0131\u015fmalar\u0131na \u0130li\u015fkin KL\u0130M\u0130K G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Say\u0131n Dr. Fahrettin Koca\u2019n\u0131n bug\u00fcn yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ve bug\u00fcne kadar en az 20 milyon insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kurtaran COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 kamuoyunda \u015f\u00fcphe yaratma potansiyeli ta\u015f\u0131yan, ek olarak \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 a\u015f\u0131lamas\u0131 dahil bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesinde hayati \u00f6nemi olan t\u00fcm a\u015f\u0131lama faaliyetleri i\u00e7in ciddi sorun yaratabilecek a\u00e7\u0131klamas\u0131 konunun uzman\u0131 bilim insanlar\u0131 ve hekimlerde \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Pandeminin en ba\u015f\u0131ndan beri kamuoyunu ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 en yeni ve en do\u011fru bilimsel verilerle bilgilendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan uzmanl\u0131k derne\u011fi olarak baz\u0131 bilimsel ger\u00e7ekleri hat\u0131rlatma gere\u011fi duyuyoruz.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn 5 May\u0131s 2023\u2019te acil durum uyar\u0131s\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131yla birlikte COVID-19\u2019un sa\u011fl\u0131k sistemleri \u00fczerine acil ve yo\u011fun etkiler, sorunlar yaratma \u00f6zelli\u011fi sona ermi\u015ftir, ancak hastal\u0131k, halen grip gibi mevsimsel bir \u00f6zellik g\u00f6stermemekte, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir s\u0131kl\u0131kta seyretmemekte, dolay\u0131s\u0131yla epidemi \u015fekliden devam etmekte olup, endemik hale gelmemi\u015ftir. Gerek yap\u0131lan a\u015f\u0131lamalar, gerekse ge\u00e7irilmi\u015f hastal\u0131\u011f\u0131n bir sonucu olarak toplumda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k geli\u015fmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sorunlar\u0131 olanlarda, ileri ya\u015fta ve ciddi hastal\u0131klar\u0131 bulunan ki\u015filerde ve gebelerde halen a\u011f\u0131r hastal\u0131klara ve \u00f6l\u00fcmlere neden olmaktad\u0131r. Nitekim bir \u00f6nceki y\u0131l COVID-19 gripten iki kat daha fazla \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyretmi\u015f ve iki kat daha fazla hastane yat\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0\u00dclkemizde ge\u00e7en y\u0131l COVID-19 i\u00e7in \u00f6nerilen g\u00fcncellenmi\u015f a\u015f\u0131larla hat\u0131rlatma dozlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, son a\u015f\u0131lama dozlar\u0131n\u0131n \u00fczerinden \u00e7ok daha fazla vakit ge\u00e7mesi ve dola\u015f\u0131mdaki varyantlar\u0131n hem a\u015f\u0131da yer alan orijinal su\u015ftan hem de eski dalgalarda etken olmu\u015f virustan olduk\u00e7a farkl\u0131 varyantlar olmas\u0131 nedeniyle bu y\u0131l ge\u00e7en y\u0131ldan daha a\u011f\u0131r bir COVID-19 dalgas\u0131 ya\u015fayabilece\u011fimiz konusunda kayg\u0131lar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Nitekim son varyant EG.5\u2019in (Eris) yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kuzey Amerika ve Avrupa \u00fclkelerinde A\u011fustos ve Eyl\u00fcl ay\u0131 i\u00e7erisinde hastane yat\u0131\u015flar\u0131nda ve \u00f6l\u00fcmlerde ciddi art\u0131\u015flar g\u00f6zlenmi\u015ftir. Bu art\u0131\u015flar hastal\u0131\u011f\u0131n beklenen sonu\u00e7lar\u0131 olup esas olarak risk grubundaki ki\u015fileri etkilemektedir. A\u011f\u0131r hastal\u0131k geli\u015fme riski ta\u015f\u0131yan ki\u015fileri koruman\u0131n en etkili yolu ise a\u015f\u0131lard\u0131r. Y\u00fcksek gelirli veya a\u015f\u0131 \u00fcretme kapasitesi olan \u00fclkeler yeni varyanta etkili mRNA a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek veya elde ederek Eyl\u00fcl 2023 itibariyle riskli gruplar\u0131 a\u015f\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. SARS-CoV-2\u2019nin akut hastal\u0131ktan sonra yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmlere ek olarak, iyile\u015fmi\u015f ki\u015filerde ba\u015fta diyabet, myokard enfarkt\u00fcs\u00fc, embolik olaylar ve di\u011fer uzun COVID-19 durumlar\u0131 gibi komplikasyonlar\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, baz\u0131 \u00fclkeler sadece risk gruplar\u0131n\u0131 de\u011fil, di\u011fer gruplar\u0131 da a\u015f\u0131lamay\u0131 planlamaktad\u0131r. \u00a0COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n hem \u00f6l\u00fcmleri hem de di\u011fer komplikasyonlar\u0131 azaltmada olduk\u00e7a etkili oldu\u011fu, g\u00fcncellenmi\u015f a\u015f\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n bu etkinlikleri daha da art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilimsel olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Her y\u0131l grip a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in de yap\u0131lmakta olan, g\u00fcncellenmi\u015f a\u015f\u0131larla hat\u0131rlatma dozu \u00a0uygulamas\u0131n\u0131n \u201ca\u015f\u0131 bask\u0131s\u0131\u201d olarak nitelendirilmesi talihsizliktir. Nitekim Say\u0131n Fahrettin Koca\u2019n\u0131n kendisi ayn\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131nda grip a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 \u201c\u00f6nemsediklerini\u201d ifade etmi\u015ftir. Geldi\u011fimiz noktada gripten en az iki kat daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan COVID-19 i\u00e7in d\u00fcnyada yap\u0131lmakta olan da tam olarak grip a\u015f\u0131s\u0131ndaki gibi bir g\u00fcncellemedir. Y\u00fcksek gelirli \u00fclkelerde bir \u00f6nceki sezon hem orijinal su\u015fla hem de g\u00fcncellenmi\u015f COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131yla yap\u0131lan a\u015f\u0131lamalar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015f\u0131s\u0131zlara oranla 14 kat azaltt\u0131\u011f\u0131, \u00a0g\u00fcncellenmi\u015f a\u015f\u0131larla yap\u0131lan a\u015f\u0131lamalar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc azaltmada orijinal su\u015f i\u00e7eren a\u015f\u0131lardan \u00fc\u00e7 kat daha etkili oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00dclkemizde bir y\u0131ldan uzun s\u00fcredir yeterli surveyans ve test yap\u0131lam\u0131yor olmas\u0131 nedeniyle COVID-19\u2019un toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkisinin tam olarak bilinmesi ne yaz\u0131k ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Klinik Mikrobiyoloji ve \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Derne\u011fi olarak 2023-2024 k\u0131\u015f sezonu i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z COVID-19 a\u015f\u0131lama \u00f6nerilerimize 25 Eyl\u00fcl 2023\u2019te g\u00fcncelledi\u011fimiz a\u00e7\u0131klamadan (<a href=\"https:\/\/www.klimik.org.tr\/?p=134564\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">COVID-19 A\u015f\u0131lar\u0131yla \u0130lgili G\u00fcncel Bilgilendirme Notu<\/a>) ula\u015f\u0131labilmektedir. Bu a\u00e7\u0131klamam\u0131z\u0131n \u00f6z\u00fc de y\u00fcksek riskli ki\u015filerin korunmas\u0131na y\u00f6neliktir:<\/p>\n<p>Yeni COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131yla hat\u0131rlatma dozu; &gt;50ya\u015f (en riskli &gt;75 ya\u015f) ki\u015filer, birden fazla ciddi hastal\u0131\u011f\u0131 (diabetes mellitus veya kalp hastal\u0131klar\u0131 gibi) veya ciddi obezitesi olan (VK\u0130&gt;40) eri\u015fkinler (18-49 ya\u015f), &gt;6 ay \u00e7ocuklar dahil t\u00fcm ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lanm\u0131\u015flar (HIV\u2019le ya\u015fayan bireyler, solid organ veya kemik ili\u011fi al\u0131c\u0131lar\u0131 vb.), gebeler ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilmektedir. \u00a0Bu ki\u015filer ve bu ki\u015filerle ayn\u0131 evde ya\u015fayanlar, solunum infeksiyonlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi haftalarda \u00f6zellikle kapal\u0131 alanlarda maske, mesafe, temizlik ve havaland\u0131rma \u00f6nlemlerine uymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcne kadar d\u00fcnya genelinde 14 milyar dozdan fazla uygulanm\u0131\u015f olan, pek \u00e7ok bilimsel ba\u011f\u0131ms\u0131z kurulu\u015f taraf\u0131ndan yak\u0131n takip edilen COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131 g\u00fcvenli, etkili ve maliyet\/etkindir. Pandeminin ba\u015f\u0131ndan beri \u00fclkemiz insanlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015fan uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131n derne\u011fi olarak yetkilileri kamuoyunda a\u015f\u0131lara kar\u015f\u0131 \u015f\u00fcphe yaratacak a\u00e7\u0131klamalardan ka\u00e7\u0131nmaya, COVID-19 surveyans\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye ve test olanaklar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya, \u00fclke olarak ihtiyac\u0131m\u0131z olan etkili yerli a\u015f\u0131lar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in daha \u00e7ok kaynak ve zaman ay\u0131rmaya davet ediyoruz.<\/p>\n<p><strong>KL\u0130M\u0130K Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Say\u0131n Dr. Fahrettin Koca\u2019n\u0131n bug\u00fcn yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ve bug\u00fcne kadar en az 20 milyon insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kurtaran COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 kamuoyunda \u015f\u00fcphe yaratma potansiyeli ta\u015f\u0131yan, ek olarak \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 a\u015f\u0131lamas\u0131 dahil bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesinde hayati \u00f6nemi olan t\u00fcm a\u015f\u0131lama faaliyetleri i\u00e7in ciddi sorun yaratabilecek a\u00e7\u0131klamas\u0131 konunun uzman\u0131 bilim insanlar\u0131 ve hekimlerde \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Pandeminin en ba\u015f\u0131ndan beri kamuoyunu ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 en yeni ve en do\u011fru bilimsel verilerle bilgilendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan uzmanl\u0131k derne\u011fi olarak baz\u0131 bilimsel ger\u00e7ekleri hat\u0131rlatma gere\u011fi duyuyoruz. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn 5 May\u0131s 2023\u2019te acil durum uyar\u0131s\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131yla birlikte COVID-19\u2019un sa\u011fl\u0131k sistemleri \u00fczerine acil [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6235"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6237,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6235\/revisions\/6237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}