{"id":6018,"date":"2022-09-07T15:12:20","date_gmt":"2022-09-07T12:12:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/?p=6018"},"modified":"2022-09-12T16:58:21","modified_gmt":"2022-09-12T13:58:21","slug":"bilim-insanlari-covid-19-karantinalarindan-neler-ogrendi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/bilim-insanlari-covid-19-karantinalarindan-neler-ogrendi\/","title":{"rendered":"Bilim \u0130nsanlar\u0131 COVID-19 Karantinalar\u0131ndan Neler \u00d6\u011frendi?"},"content":{"rendered":"

\"\"Sosyal temas k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 durdurdu, ancak karantina \u00f6nlemlerinin maliyetlerini ve faydalar\u0131n\u0131 tartmak zor.<\/strong><\/p>\n

Viyana T\u0131p \u00dcniversitesi’nden veri bilimci Peter Klimek, \u201cKarantina \u00f6nlemlerinin etkinli\u011fini tahmin etmenin en iyi yolunun ne oldu\u011fu ger\u00e7ekten net de\u011fildi\u201d diyor. Yine de, 100’den fazla \u00fclkenin h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zamanlamas\u0131n\u0131 izleyen Oxford \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve meslekta\u015flar\u0131yla, bir \u00fclkenin \u00f6nleyici politikalar\u0131 ne kadar s\u0131k\u0131ysa, COVID-19 nedeniyle \u00f6l\u00fcmleri \u00f6nlemede o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu buldular.<\/p>\n

Okullar\u0131 kapatmaktan insanlar\u0131 evde kalmaya zorlamak gibi karantina politikalar\u0131ndan hangisinin daha etkili oldu\u011fu konusunda daha incelikli i\u00e7g\u00f6r\u00fcleri ortaya \u00e7\u0131karmak, bunlar \u00e7o\u011funlukla pe\u015f pe\u015fe a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131ndan daha da zorla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130lk COVID-19 dalgas\u0131ndan sonra Klimek’in ekibi binlerce h\u00fck\u00fcmet m\u00fcdahalesini analiz etti. Ekip, baz\u0131 \u00f6nlemlerin bir modellemeye g\u00f6re etkili g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ancak di\u011ferlerine g\u00f6re etkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve etkinlik tahminlerindeki belirsizlik aral\u0131klar\u0131n\u0131n geni\u015f oldu\u011funu kaydetti. Sonu\u00e7ta ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar genel bir s\u0131ralama olu\u015fturabildiler. En etkili \u00f6nlemlerin, k\u00fc\u00e7\u00fck toplant\u0131lar\u0131 yasaklama, i\u015fletmeleri ve okullar\u0131 kapatma, ard\u0131ndan da \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki k\u0131s\u0131tlamalar ve ulusal karantinalar oldu\u011fu bulundu. K\u0131r\u0131lgan n\u00fcfuslara devlet deste\u011fi sa\u011flanmas\u0131 ve risk ileti\u015fim stratejileri gibi daha az m\u00fcdahaleci \u00f6nlemlerin de etkisi oldu. Bununla beraber, havaalan\u0131 sa\u011fl\u0131k kontrollerinin fark edilebilir bir faydas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bulundu.<\/p>\n

S\u0131radaki Pandemi<\/strong><\/p>\n

Art\u0131k COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131 ve \u015fiddetli hastal\u0131klara y\u00f6nelik tedaviler yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, bunlardan tam olarak yararlanabilen \u00e7o\u011fu \u00fclkenin karantinaya d\u00f6nmesi pek olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Peki, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ba\u015fka bir viral pandemi oldu\u011funda verilecek kararlar\u0131 \u015fekillendirebilecek neler \u00f6\u011frendiler?<\/p>\n

Klimek’in karantina \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir ders, virusun erken d\u00f6nemde ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek bir f\u0131rsat penceresinin olmas\u0131d\u0131r; \u00c7in, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi. Daha sert \u00f6nlemler daha erken ve daha geni\u015f \u00e7apta kabul edilmi\u015f olsayd\u0131, pandemi \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekilde sonu\u00e7lanabilirdi. Klimek, \u201cBence bu, almam\u0131z gereken b\u00fcy\u00fck bir derstir.\u201d diyor.<\/p>\n

Buradaki \u00e7eli\u015fki, etkili bir resmi k\u0131s\u0131tlaman\u0131n veya ilk g\u00f6stergelerin \u00f6nerdi\u011finden daha hafif oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kan bir virusa kar\u015f\u0131 uygulanan sert ve h\u0131zl\u0131 m\u00fcdahalenin a\u015f\u0131r\u0131 tepki verildi\u011fi \u015fikayetlerine yol a\u00e7abilmesidir.<\/p>\n

Gelecekteki bir tehdit COVID-19’dan tamamen farkl\u0131 bir \u015fekilde yay\u0131labilir elbette. Bir sonraki pandemiye a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131 etkileyen ve onlar taraf\u0131ndan yay\u0131lan bir grip virusu neden olursa, etik se\u00e7imler \u00e7ok farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n

Karantinalardan \u00e7\u0131kan ba\u015fka bir ders: toplumda zaten var olan e\u015fitsizlikleri daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdikleridir. Zaten yoksulluk ve g\u00fcvensizlik i\u00e7inde ya\u015fayanlar en \u00e7ok etkilenenler olmaktad\u0131r. E\u015fit olmayan etkilere kar\u015f\u0131 korunmak i\u00e7in iyile\u015ftirilmi\u015f sa\u011fl\u0131k eri\u015fimi ve uygun zamanlarda finansal g\u00fcvenceler gerekmektedir.<\/p>\n

Harvard T.H. Chan School of Public Health’den sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Thomas Tsai, \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor: halk\u0131n pandemi kontrol politikalar\u0131na nas\u0131l karar verildi\u011fi konusunda bilgilendirilmeye ihtiyac\u0131 var. \u201cBu, hem bilime hem de de\u011ferlere duyarl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 politikalar\u0131n\u0131n daha az \u00e7eli\u015fkili g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flar.\u201d diyor.<\/p>\n

Yaz\u0131 \u0130\u00e7in T\u0131klay\u0131n\u0131z<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sosyal temas k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 durdurdu, ancak karantina \u00f6nlemlerinin maliyetlerini ve faydalar\u0131n\u0131 tartmak zor. Viyana T\u0131p \u00dcniversitesi’nden veri bilimci Peter Klimek, \u201cKarantina \u00f6nlemlerinin etkinli\u011fini tahmin etmenin en iyi yolunun ne oldu\u011fu ger\u00e7ekten net de\u011fildi\u201d diyor. Yine de, 100’den fazla \u00fclkenin h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zamanlamas\u0131n\u0131 izleyen Oxford \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve meslekta\u015flar\u0131yla, bir \u00fclkenin \u00f6nleyici politikalar\u0131 ne kadar s\u0131k\u0131ysa, COVID-19 nedeniyle \u00f6l\u00fcmleri \u00f6nlemede o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu buldular. Okullar\u0131 kapatmaktan insanlar\u0131 evde kalmaya zorlamak gibi karantina politikalar\u0131ndan hangisinin daha etkili oldu\u011fu konusunda daha incelikli i\u00e7g\u00f6r\u00fcleri ortaya \u00e7\u0131karmak, bunlar \u00e7o\u011funlukla pe\u015f pe\u015fe a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131ndan daha da zorla\u015fmaktad\u0131r. \u0130lk COVID-19 dalgas\u0131ndan sonra Klimek’in ekibi […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6019,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6018"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6023,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018\/revisions\/6023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}