![\"\"](\"https:\/\/www.klimik.org.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Bilim.ve_.Gelecek.jpg\")
<\/h3>\n<\/h3>\n\u00c7in\u2019in Wuhan kentinden yay\u0131lmaya ba\u015flayan ve d\u00fcnya genelinde etkili bir salg\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen koronavir\u00fcs k\u00f6kenli hastal\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de de g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 11 Mart g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klama yapan Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Fahrettin Koca, yurtd\u0131\u015f\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye gelen bir erkekte koronavir\u00fcs enfeksiyonu tespit edildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Koronavir\u00fcs enfeksiyonu vakalar\u0131nda ya\u015fanmas\u0131 muhtemel olan bir yay\u0131lmay\u0131, salg\u0131n riskini ve hastal\u0131ktan korunmak i\u00e7in al\u0131nabilecek \u00f6nlemleri\u00a0T\u00fcrk Klinik Mikrobiyoloji ve \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Koronavir\u00fcs Bilimsel Dan\u0131\u015fma Kurulu \u00fcyesi olan Prof. Dr. Alpay Azap<\/strong>\u00a0ile konu\u015ftuk.<\/p>\n Azap, \u201cT\u00fcrkiye hem co\u011frafik yerle\u015fim nedeniyle hem de farkl\u0131 k\u0131talarla olan yak\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131 nedeniyle bir ge\u00e7i\u015f \u00fclkesi. O nedenle bu vir\u00fcs\u00fcn \u00fclkemize gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Epey bir zamand\u0131r da bekledi\u011fimiz bir \u015feydi. Daha do\u011frusu bu vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019de s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p d\u00fcnyaya yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan itibaren \u00fclkemize gelmesi de bekleniyordu. Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar vir\u00fcs\u00fcn \u00fclkemize olabildi\u011fince ge\u00e7 gelmesini sa\u011flamak y\u00f6n\u00fcnde oldu\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n \u201cVir\u00fcs bir \u00fclkeye ne kadar ge\u00e7 gelirse, \u00fclke i\u00e7erisinde ne kadar ge\u00e7 dola\u015fmaya ba\u015flarsa o kadar avantaj sa\u011fl\u0131yor\u201d diyen Prof. Dr. Alpay Azap, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n \u201c\u0130ki avantaj\u0131m\u0131z oluyor, birincisi havalar \u0131s\u0131n\u0131yor. Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 vir\u00fcs\u00fcn canl\u0131 kalma s\u00fcresini \u00e7ok k\u0131salt\u0131r. En \u00f6nemli bula\u015f yolu olan cans\u0131z y\u00fczeylerden bula\u015f s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fer. B\u00f6ylelikle vir\u00fcs\u00fcn etkiledi\u011fi insan say\u0131s\u0131nda azalma ya\u015fan\u0131r. Havalar \u0131s\u0131n\u0131nca insanlar havas\u0131z ve kalabal\u0131k yerlerde daha az bulunurlar; evler, i\u015f yerleri s\u00fcrekli havaland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu sayede de salg\u0131n\u0131n boyutunda azalma olur. \u0130kinci avantaj ise, bu hastal\u0131kla ilgili \u00e7ok say\u0131da ila\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fcyor. Birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde vir\u00fcs \u00fczerinde etkili olan ila\u00e7 i\u00e7in \u00f6neriler gelmesi m\u00fcmk\u00fcn olacak.\u201d<\/em><\/p>\n Vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131l\u0131m\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalarda bulunan ve T\u00fcrkiye\u2019de vaka say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f ya\u015fanabilece\u011fini belirten Azap, \u201cVir\u00fcs\u00fcn \u015f\u00f6yle bir \u00f6zelli\u011fi var, vakalar\u0131n y\u00fczde 80\u2019inde \u00e7ok hafif belirtilerle seyrediyor hastal\u0131k. Dolay\u0131s\u0131yla hasta ki\u015filer doktora ba\u015fvurmayabiliyorlar. \u00d6nce kuru bir \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve ate\u015f oluyor ancak ki\u015fi \u00e7ok halsiz de\u011filse ve kendini \u00e7ok hasta hissetmiyorsa, kendi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131na devam edebiliyor. \u00d6zellikle gen\u00e7ler b\u00f6yle atlat\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla bu vakalar hastaneye ba\u015fvurmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in tan\u0131 alam\u0131yorlar ama toplumda vir\u00fcs\u00fc yay\u0131yorlar. Hastal\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r seyredecek riskli gruba bula\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 zaman, ancak o ki\u015filer hastaneye geliyorlar. Onlar\u0131n da hastaneye gelmesi bir haftay\u0131 buluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk bir hafta hastal\u0131k onlarda da hafif seyrediyor, sonra durumlar\u0131 a\u011f\u0131rla\u015f\u0131yor. Hasta ki\u015filer sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na gelmeden vir\u00fcs\u00fc yayabildikleri i\u00e7in vaka gelmemesi imk\u00e2ns\u0131z olan bir hastal\u0131kt\u0131. \u00dclkemizde de ilk vaka tespit edildi, \u015fu an i\u00e7in bir vaka var ancak muhtemelen bu say\u0131 artacakt\u0131r. Ba\u015fka k\u00fc\u00e7\u00fck odaklarda da \u00e7\u0131kabilir\u201d dedi.<\/p>\n Prof. Dr. Alpay Azap, T\u00fcrkiye\u2019de koronavir\u00fcs te\u015fhisinde kullan\u0131lan \u201cyerli tan\u0131 kiti\u201dni de de\u011ferlendirdi:<\/p>\n \u201cYerli tan\u0131 metodu deniyor ancak asl\u0131nda kullan\u0131lan yerli tan\u0131 kiti. Bu kitte kullan\u0131lan metot ise PCR olarak bilinen metot. Bu metotla kullan\u0131lan kiti T\u00fcrkiye kendisi geli\u015ftirmi\u015f oldu ancak ba\u015fka \u00fclkelerde de bu metot kullan\u0131larak te\u015fhis yap\u0131labiliyor, ba\u015fka \u00fclkelerde de pozitiflik saptanabiliyor. T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7al\u0131\u015fan laboratuvarlar da Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne ba\u011fl\u0131 ve bu laboratuvarlar \u00e7ok tecr\u00fcbeli mikrobiyolog arkada\u015flar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 laboratuvarlar. Pozitif-negatif kontrol kullanarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yerli tan\u0131 kiti ile ilgili \u015f\u00fcpheler ve tart\u0131\u015fmalar oldu ancak testin kendisinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ilgili bizim ciddi bir \u015f\u00fcphemiz olmad\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n \u201cFakat \u015f\u00f6yle bir \u015fey var, bunu belirtmek laz\u0131m. Bizim test say\u0131m\u0131z \u00e7ok fazla de\u011fildi. T\u00fcrkiye\u2019de 3000 civar\u0131nda ki\u015fi tarand\u0131 ve bir ki\u015fide enfeksiyon saptand\u0131. Bu say\u0131 asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n hemen hemen her yerinde b\u00f6yle, bir pozitif vakay\u0131 bulabilmek i\u00e7in 2500-3500 ki\u015filik taramalar yapmak durumundas\u0131n\u0131z. O zaman da \u015f\u00f6yle bir sonuca ula\u015f\u0131yoruz. Ne kadar \u00e7ok ki\u015fi taran\u0131rsa pozitif vakalar\u0131n bulunma oran\u0131 o kadar artar ama elinizdeki kitin bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ve kapasitesi var. E\u011fer siz vir\u00fcs enfeksiyonu \u015f\u00fcphesi olan olmayan herkesi tarar ve pozitif vakalar\u0131 yakalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, birincisi buna olanaklar\u0131n\u0131z yetmez, ne insan kapasiteniz ne de laboratuvar kapasiteniz bu taramalar\u0131 yapmak i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r. Laboratuvarlarda i\u015f y\u00fck\u00fc art\u0131nca ister istemez hatal\u0131 sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar, bu noktada hata yapmaya ba\u015flars\u0131n\u0131z. Bu nedenle T\u00fcrkiye ba\u015ftan beri, vir\u00fcs\u00fcn bizde olmamas\u0131n\u0131n da verdi\u011fi avantajla sadece son 14 g\u00fcn i\u00e7erisinde yurtd\u0131\u015f\u0131na gitmi\u015f ve hastal\u0131k belirtileri ta\u015f\u0131yan ki\u015filerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bunlar asl\u0131nda hep negatif \u00e7\u0131kt\u0131 ama en y\u00fcksek risk grubu bu gruptu. Dolay\u0131s\u0131yla onlar da bile negatif \u00e7\u0131kmas\u0131 bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan iyi bir sonu\u00e7tu.\u201d<\/em><\/p>\n \u201cBundan sonra i\u015f de\u011fi\u015fecek tabi art\u0131k \u00fclkemizde de var bu vir\u00fcs. Bu nedenle art\u0131k test kapasitesi daha da art\u0131r\u0131lacak. Daha fazla tan\u0131 konup, o tan\u0131 konan ki\u015filer hemen toplumdan izole edilecekler ve hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131, ba\u015fka ki\u015filere bula\u015fmas\u0131 ancak b\u00f6yle engellenecek.\u201d<\/em><\/p>\n D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, ilk g\u00fcnden beri \u201cVir\u00fcs\u00fcn sa\u011fl\u0131k sistemi geli\u015fmemi\u015f \u00fclkelerdeki yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n endi\u015fe verici oldu\u011funu\u201d vurguluyor. Konuya ili\u015fkin olarak a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Azap, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin sa\u011fl\u0131k sitemi olanaklar sa\u011flayabilecek boyutta. B\u00f6yle bir altyap\u0131s\u0131 var, d\u00fcnyada \u00e7ok az \u00fclkede olan kadar \u00e7ok yo\u011fun bak\u0131m yata\u011f\u0131 var T\u00fcrkiye\u2019de. Malzeme ve cihaz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z yok. \u00c7ok iyi e\u011fitilmi\u015f ve yedikleri dayaklara, horlanmalar\u0131na ra\u011fmen fedak\u00e2rca \u00e7al\u0131\u015fan hekimlerimiz var. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na vir\u00fcs\u00fcn d\u00fcnya genelindeki yay\u0131l\u0131m\u0131na ili\u015fkin \u00e7ok kapsaml\u0131 bilgilendirmeler yap\u0131ld\u0131. Hekimler bu konuda bilgili ve haz\u0131rlar. Bana soracak olursan\u0131z bizim altyap\u0131m\u0131z \u0130ran\u2019dan da \u0130talya\u2019dan da daha iyi durumda. Ancak koordinasyon ve organizasyon konusunda \u00e7ok daha becerikli olmam\u0131z gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n Altyap\u0131n\u0131n, sa\u011fl\u0131k otoritesinin ve yerel y\u00f6netimlerin alaca\u011f\u0131 \u00f6nlemlerin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan Azap, salg\u0131n\u0131n \u00fclke i\u00e7erisinde yay\u0131lmamas\u0131ndaki en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fcn her bir bireyin \u00fczerine d\u00fc\u015feni do\u011fru bir bi\u00e7imde yapmas\u0131 oldu\u011funu ifade ederek \u00fc\u00e7 \u00f6nemli tedbire dikkat \u00e7ekti:<\/p>\n \u201cBir mesaj\u0131 s\u00fcrekli tekrarl\u0131yoruz. Vatanda\u015flar \u00fc\u00e7 \u015feye dikkat edecekler:<\/em><\/p>\n 1) Do\u011fru bilgiyi edinmek<\/em><\/strong><\/p>\n Yurtta\u015flar sosyal medyada dola\u015fan yalan yanl\u0131\u015f bilgilere kulak asmayacaklar. Salg\u0131n durumlar\u0131nda yanl\u0131\u015f bilgi, vir\u00fcs\u00fcn ve salg\u0131n\u0131n kendisinden \u00e7ok daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00c7ok daha yanl\u0131\u015f sonu\u00e7lara sebep olur. Bu y\u00fczden vatanda\u015flar l\u00fctfen uzmanl\u0131k derneklerini takip etsinler. Uzmanl\u0131k derneklerinin sitelerini takipte olsunlar ve sa\u011fl\u0131k otoritesinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcmanlara baks\u0131nlar.<\/em><\/p>\n 2) El hijyeni<\/em><\/strong><\/p>\n El hijyeni sa\u011flamay\u0131 bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmek gerekiyor.<\/em><\/p>\n 3) Solunum hijyeni<\/em><\/strong><\/p>\n Solunum hijyeni, \u00f6ks\u00fcr\u00fcrken a\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 kapatmak, a\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 kapatmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z mendili hemen atmak ve ellerimizi hemen temizlemek gibi uygulamalar\u0131 kapsar. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer bir nokta maske kullan\u0131m\u0131, maskeyi sadece hastaysak kullanmal\u0131y\u0131z. Hatal\u0131 maske kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak gerekiyor. \u015eu an i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de de enfeksiyon vakas\u0131 tespit edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin maske ile dola\u015fmas\u0131na kesinlikle gerek yok. Maskeleri do\u011fru ve gerekti\u011fi yerde kullanmak sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yapabilece\u011fi bir \u015feydir.<\/em><\/p>\n Hatal\u0131 maske kullan\u0131m\u0131 tam tersine hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, ki\u015finin hasta olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak ki\u015fide hastal\u0131k belirtileri varsa, maske takarak bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa gitmesini \u00f6neriyoruz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir hastal\u0131k belirtisi yoksa, ki\u015finin kendisinde de ba\u011f\u0131\u015f\u0131k yetmezli\u011fi durumu, ileri ya\u015f, kalp-akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 yoksa maske kullan\u0131m\u0131na gerek yoktur. Risk grubundaki ki\u015filer de \u00e7ok kalabal\u0131k yerlerde uzun s\u00fcre kalacaksa maske takmal\u0131d\u0131r. Yoksa sokakta dola\u015f\u0131rken maske bizi korumaz. Maske bizi sadece hasta bir ki\u015fiyle 2 metreden daha yak\u0131n bir mesafede 15 dakikadan daha uzun bir s\u00fcre y\u00fcz y\u00fcze kalma durumunda korur. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki hi\u00e7bir durumda maskenin koruyuculu\u011fu yoktur. Maske kullan\u0131m\u0131n\u0131n tam tersine sonu\u00e7lar\u0131 var ve maske kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na b\u0131rakmak laz\u0131m. Bo\u015fu bo\u015funa para \u00f6deyerek maske sat\u0131n almamak laz\u0131m, bunun hi\u00e7bir koruma sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ek.\u201d<\/em><\/p>\n Bireylerin her birinin bu \u00f6nlemleri tek tek uygulamas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu ancak bu davran\u0131\u015flar\u0131n toplum i\u00e7erisinde mutlaka yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. Alpay Azap a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u201cEtraf\u0131m\u0131zdakiler yanl\u0131\u015f davran\u0131yorsa, biz kendimizi do\u011fru davran\u0131\u015flarla koruyamay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla biz etraf\u0131m\u0131zdaki ki\u015fileri de do\u011fru davranmalar\u0131 konusunda e\u011fitmeliyiz. Onlar\u0131 bilgilendirmeli, motive etmeli ve do\u011fru davran\u0131\u015fta bulunup bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131 takip etmeliyiz. Ailemizden, \u00e7evremizden, yak\u0131nlar\u0131m\u0131zdan ba\u015flayarak bunu yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmam\u0131z gerekiyor. Toplum olarak do\u011fru davran\u0131\u015flar sergilersek, yani bahsetti\u011fim \u00fc\u00e7 \u00f6nc\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi uygularsak bu salg\u0131n\u0131 en az hasarla atlat\u0131r\u0131z\u201d ifadelerine yer verdi.<\/p>\n damlac\u0131klar yoluyla bula\u015fan bir enfeksiyon. 2009\u2019daki domuz gribi salg\u0131n\u0131n etmeni olan vir\u00fcs de damlac\u0131klar yoluyla bula\u015f\u0131yordu. Asl\u0131nda T\u00fcrkiye enfeksiyon kontrol\u00fc konusunda \u00e7ok bilgili. Her bir hastanenin enfeksiyon kontrol komiteleri var ve onlar hi\u00e7bir salg\u0131n durumu olmadan da e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131yorlar. Ekipman kullan\u0131m\u0131 konusunda sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olduk\u00e7a bilgili. Yeterli ekipman da var g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, yeter ki vatanda\u015flar\u0131m\u0131z o ekipmanlar\u0131 t\u00fcketmesinler. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da t\u0131bbi maske ile korunacaklar, \u00e7ok \u00f6zel durumlarda N95 dedikleri respirat\u00f6rl\u00fc maskelerin kullan\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 var. Hastalara \u00f6zel i\u015flem yap\u0131lacaksa bu t\u00fcr maskeler kullan\u0131l\u0131yor\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n Enfeksiyonun \u00c7in d\u0131\u015f\u0131nda yayg\u0131n bir bi\u00e7imde g\u00f6zlendi\u011fi yerler \u0130talya ve \u0130ran. Bu durumun temel nedeninin \u00f6nlemlerin yetersizli\u011fi oldu\u011funu vurgulayan Azap, \u201cVir\u00fcs mutasyonu gibi a\u00e7\u0131klamalar geliyor ancak de\u011fil. Tamamen \u00f6nlem al\u0131nmamas\u0131yla ilgili. \u0130ran hi\u00e7bir \u00f6nlem almad\u0131. Hastalar\u0131n tespit edilmesi ve toplumdan izole edilmesi gerekirdi ancak hi\u00e7bir \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131. \u0130talya\u2019da bu \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in biraz ge\u00e7 kal\u0131nd\u0131. \u0130talya\u2019da insanlar \u00f6nlemler konusunda sa\u011fl\u0131k otoritelerine yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131lar, ba\u015flang\u0131\u00e7ta hastal\u0131\u011f\u0131 ciddiye almad\u0131lar\u201d dedi.<\/p>\n Prof Dr. Alpay Azap, koronavir\u00fcs enfeksiyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk grubunu olu\u015fturan bireylerin \u00f6zelliklerini de anlatt\u0131:<\/p>\n \u201c\u00d6zellikle 40 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde risk artmaya ba\u015fl\u0131yor. Ya\u015f \u00e7ok \u00f6nemli bir fakt\u00f6r. 40 ya\u015f\u0131ndayken binde iki olan \u00f6l\u00fcm oran\u0131, 80 ya\u015f \u00fczerinde y\u00fczde 15\u2019e kadar \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130kincisi altta yatan hastal\u0131klar, \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle kalp ve akci\u011fer hastalar\u0131, y\u00fcksek tansiyon hastalar\u0131 ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini bask\u0131layan bir hastal\u0131\u011fa sahip olan ki\u015filer risk grubunda bulunuyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise sigara kullan\u0131m\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc sigara kullan\u0131m\u0131 solunum sistemindeki lokal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok ciddi etkiliyor. Vir\u00fcs\u00fcn \u00e7ok daha kolay yerle\u015fmesine neden oluyor. Sigara i\u00e7enler bu d\u00f6nemde sigara kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7in\u2019in Wuhan kentinden yay\u0131lmaya ba\u015flayan ve d\u00fcnya genelinde etkili bir salg\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen koronavir\u00fcs k\u00f6kenli hastal\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de de g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 11 Mart g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klama yapan Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Fahrettin Koca, yurtd\u0131\u015f\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye gelen bir erkekte koronavir\u00fcs enfeksiyonu tespit edildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Koronavir\u00fcs enfeksiyonu vakalar\u0131nda ya\u015fanmas\u0131 muhtemel olan bir yay\u0131lmay\u0131, salg\u0131n riskini ve hastal\u0131ktan korunmak i\u00e7in al\u0131nabilecek \u00f6nlemleri\u00a0T\u00fcrk Klinik Mikrobiyoloji ve \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Koronavir\u00fcs Bilimsel Dan\u0131\u015fma Kurulu \u00fcyesi olan Prof. Dr. Alpay Azap\u00a0ile konu\u015ftuk. Azap, \u201cT\u00fcrkiye hem co\u011frafik yerle\u015fim nedeniyle hem de farkl\u0131 k\u0131talarla olan yak\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131 nedeniyle bir ge\u00e7i\u015f \u00fclkesi. O nedenle bu vir\u00fcs\u00fcn \u00fclkemize gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Epey […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1242,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1240"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1240"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1246,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1240\/revisions\/1246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.klimik.org.tr\/koronavirus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u201c\u015eu an i\u00e7in bir vaka var ancak muhtemelen bu say\u0131 artacakt\u0131r\u201d<\/strong><\/h5>\n
T\u00fcrkiye\u2019de te\u015fhiste kullan\u0131lan \u201cyerli tan\u0131 kiti\u201d ve laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/h5>\n
T\u00fcrkiye\u2019de sa\u011fl\u0131k sistemi olas\u0131 bir salg\u0131n\u0131 kald\u0131rabilir mi?<\/strong><\/h5>\n
Koronavir\u00fcs enfeksiyonuna kar\u015f\u0131 al\u0131nabilecek \u00f6nlemler: \u201cVatanda\u015flar \u00fc\u00e7 temel \u015feye dikkat edecekler\u201d<\/strong><\/h5>\n
\u201cEtraf\u0131m\u0131zdakiler yanl\u0131\u015f davran\u0131yorsa, biz kendimizi do\u011fru davran\u0131\u015flarla koruyamay\u0131z\u201d<\/strong><\/h5>\n
\u0130talya ve \u0130ran\u2019daki yay\u0131l\u0131m\u0131n nedeni nedir?<\/strong><\/h5>\n
Risk grubunda kimler var?<\/strong><\/h5>\n